مركز ارتباط حضرت آیت الله العظمی سید علی حسينى سیستانی (مد ظله) در لندن، اروپا، شمال و جنوب امریکا است.
مسائلی که مربوط به مراجعۀ افراد به بانک و تعامل و ارتباط با بانک میباشد، به چند دسته تقسیم میشود، از جمله:
- حساب باز کردن و سپردهگذاری یا سرمایهگذاری در بانک؛
- دریافت وام و تسهیلات از بانک؛
- خدمات بانکی؛
- دیرکرد در وام و تسهیلات بانک؛
- اشتغال در بانک.
برای اطلاع از احکام شرعی مربوط به این عناوین، لازم است آشنایی اجمالی با «اقسام» و «نوع عملیّات بانکی» حاصل شود که در ادامه به توضیحاتی در این زمینه، پرداخته میشود.
شایان ذکر است، احکام «مؤسّسات مالی اعتباری» و «صندوقهای قرضالحسنه» همانند احکام «بانکها» میباشد.
٭ بانکها در کشورهاى اسلامى سه قسم هستند:
1. خصوصى؛ سرمایۀ این قسم از بانکها، از اموال فرد یا افراد سرمایهگذار تشکیل شده است.
2. دولتى؛ سرمایۀ این قسم از بانکها، از اموال دولت میباشد.
3. مشترک؛ سرمایۀ این قسم از بانکها، از دولت و بخش خصوصى تشکیل شده است.
٭ بانکها غالباً تحت یکی از عناوین ذیل، به قبول سپرده مبادرت مینمایند:
1. حساب پسانداز؛
2. حساب جاری؛
3. حساب سرمایهگذاری وکالتی.
٭ حساب پسانداز، «قرض» میباشد؛
در بانکداری بدون ربا به صاحبان حساب پسانداز، بهرهای پرداخت نمیشود و در بانکداری ربوی به صاحبان حساب، بهره پرداخت میشود.
٭ حساب پسانداز به افراد این امکان را میدهــــد که وجوه مازاد بر نیــاز خود را - هر اندازه که باشد - به بانک بسپارند و در هنگام نیاز از بانک دریافت کنند.
٭ وجوه حسابهای پسانداز، جزء منابع بانک محسوب شده و بانکها با لحاظ سپردۀ قانونی و نقدینگی، بخشی از این وجوه را به اعطای قرض اختصاص داده و بخش دیگر را در فعالیّتهای اقتصادی برای خود به کار گرفته و کسب سود میکنند.
٭ بانکها برای تشویق مردم به افتتاح حساب پسانداز، اولویّتها، امتیازات و جوایزی برای صاحبان این حسابها در نظر میگیرند که تفصیل احکام آن بعداً ذکر میشود.
٭ حساب جاری نیز در عملیّات بانکداری، غالباً قرض میباشد و به موجودی این گونه حسابها سودی تعلّق نمیگیرد.
٭ اشخاص حقیقی یا حقوقی با قرار دادن وجوه مازاد بر نیاز خود در بانک، حساب جاری افتتاح میکنند، آنان میتوانند با دریافت دسته چک، از موجودی حساب خود به هر اندازه و به هر صورتی که مایل باشند، طبق مقرّرات بانک استفاده کنند.
٭ استفاده از حساب جاری علاوه بر حفظ پول در بانک، موجب تسهیل مبادلات پولی و بینیازی صاحب حساب از حمل و نگهداری وجوه نقدی میشود؛ گاهی نیز اولویّتها و امتیازاتی برای صاحبان این حسابها در نظر گرفته میشود.
٭ بانکها با رعایت مقدار سپردۀ قانونی و نقدینگی، باقیماندۀ وجوه این حسابها را در فعالیّتهای اقتصادی به کار گرفته و برای خویش کسب سود میکنند.
٭ سرمایهگذاران با افتتاح این نوع حساب، وجه نقدی خویش را در اختیار بانک گذاشته و بانک را وکیل میكنند تا آن را در فعالیّتهای اقتصادی مانند معاملات فروش اقساطی، مرابحه، سلف (پیش فروش)، خرید دین، مشارکت، مضاربه، جعاله، اجاره به شرط تملیک، مزارعه، مساقات، سرمایهگذاری مستقیم و... بهطور مشاع به كار گیرند.
٭ حساب سرمایهگذاری وکالتی ممکن است کوتاه مدّت یا میان مدّت یا بلند مدّت باشد، که تفصیل حکم آن بعداً ذکر میشود.