مركز ارتباط حضرت آیت الله العظمی سید علی حسينى سیستانی (مد ظله) در لندن، اروپا، شمال و جنوب امریکا است.
مسأله 1153. افرادی كه به سبب خویشاوندی ارث مىبرند [963] سه دسته هستند:
دستۀ اوّل: «پدر و مادر و اولاد ميّت» میباشند؛
البتّه، چنانچه میّت اولاد نداشته باشد، فرزندان اولاد هر چه پایين بروند، هر كدام آنان كه به ميّت نزديکتر باشند، ارث مىبرند و با وجود طبقۀ نزدیکتر از اولادِ اولاد به میّت، طبقات دورتر آنان ارث نمىبرند.
بنابراین، در صورت وجود فرزند متوفّیٰ (حتّی یک نفر)، نوههای وی ارث نمیبرند و همین طور با بودن نوۀ متوفّیٰ، ارث به فرزندان نوه نمیرسد.
شایان ذکر است، تا يک نفر از «دستۀ اوّل» در زمان وفات فرد، زنده باشد، «دستۀ دوّم» ارث نمىبرند.
دستۀ دوّم: «پدربزرگ (جدّ) و مادربزرگ (جدّه) و خواهر و برادر میّت» میباشند؛
البتّه اگر میّت، خواهر و برادر نداشته باشد، فرزندان ایشان هر كدام كه به ميّت نزديکتر باشند، ارث مىبرند و با وجود طبقۀ نزدیکتر از اولادِ برادر و خواهر متوفّیٰ، طبقات دورتر آنان ارث نمىبرند؛ مثلاً اگر میّت دارای یک فرزندِ خواهر باشد، هیچ کدام از نوههای خواهر و برادر وی ارث نمیبرند.
همین طور، با نبودن جدّ و جدّۀ میّت، جدّ و جدّۀ پدر و مادر میّت، هر چه بالا رود هر کدام که به میّت نزدیکتر باشد ارث میبرند.
شایان ذکر است، تا يک نفر از «دستۀ دوّم» در زمان وفات فرد، زنده باشد، «دستۀ سوّم»، ارث نمىبرند.
دستۀ سوّم: «عمو و عمّه و دايى و خالۀ میّت» میباشند؛
البتّه با نبودن آنان، اولادشان و با نبودن اولاد، اولادِ اولادِ آنان هر چه پایين بروند، هر كدام آنان كه به ميّت نزديکتر باشند، ارث مىبرند.
بنابراین، چنانچه از عموها و عمّهها و دايىها و خالههاى ميّت، هرچند يک نفر زنده باشد، اولادِ آنان ارث نمىبرند. [964]
مسأله 1154. اگر فرد در زمان وفات، عمو، عمّه، دايى و خاله نداشته باشد و نیز اولاد و اولادِ اولاد آنان (هر چه پایین برود) نباشند، در این صورت «عمو و عمّه و دايى و خالهٔ پدر و مادرِ ميّت» ارث مىبرند و اگر اينها نیز نباشند، ارث به اولادشان میرسد و با نبودن آنان، فرزندانِ اولاد هر چه پایين بروند، هر كدام آنان كه به ميّت نزديکتر باشند، ارث مىبرند.
در صورتی که افراد مذکور هم نباشند، «عمو و عمّه و دايى و خالۀ جدّ و جدّه ميّت» ارث مىبرند و اگر اينها نیز نباشند، به اولادشان با ترتیب فوق ارث مىرسد.
مسأله 1155. «زن و شوهر» همراه با طبقاتِ سهگانۀ ارث، به تفصيلى كه در مبحث «ارث زن و شوهر» ذكر خواهد شد، از یکديگر ارث مىبرند. [965]
مسأله 1156. اگر برای وارث دو سبب ارث بردن باشد، از طریق هر دو سبب ارث میبرد؛ مانند اینکه شخصی هم «عمو» و هم «دایی» فردی به حساب آید [966] یا آنکه شخصی هم جدّ پدری مادرِ فردی و هم جدّ مادری پدرِ همان فرد باشد؛ [967]
البتّه، اگر یکی از دو سبب، مانع از ارث بردن به سبب دیگر باشد، وارث مذکور فقط از طریق سببِ مانع ارث میبرد؛ مانند اینکه شخصی هم «برادر مادری» و هم «پسر عموی» فردی محسوب شود. [968]
مسأله 1157.
اگر انسان از دنیا برود، باید اموال بجا مانده از او در مواردی که توضیح آن در فصل «وصیّت» مسألۀ «1049» ذکر شد، صرف گردد[969] و چنانچه از داراییهای وی مالی باقی بماند، در صورتی که متوفّیٰ وصیّتی داشته باشد، به وصایای شرعی[970] او عمل میشود و باقیماندۀ اموال به عنوان ارث بین ورثهاش حسب موازین شرعی تقسیم میگردد.[971]
پس منظور از عبارت «اصل اموال» که در مسائل فصل «ارث» مطرح میشود، همین «بخش سوّم از اموال متوفّیٰ» میباشد.[972]
مثلاً وقتی گفتــه میشــود: مرد یک چهارم از اصل اموال همســر دائمیــش را ارث میبــرد یا مادر یک ششم از اصل اموال فرزندش را ارث میبرد، مراد از «اصل اموال» مقدار باقیمانده از داراییهای متوفّیٰ بعد از کسر موارد فوق میباشد.
مسأله 1158. ورثه (غیر از زوجه) در طبقات سهگانۀ ارث، از همۀ اموال مورّث خود - اموال منقول و غیر منقول، زمین [973] و غیر زمین - ارث میبرند و حکم ارث بردن زوجه از اموال شوهرش در مسألۀ «1252» بیان میشود. [974]