مركز ارتباط حضرت آیت الله العظمی سید علی حسينى سیستانی (مد ظله) در لندن، اروپا، شمال و جنوب امریکا است.
مسأله 1042. اگر در معاملۀ نسیه خریدار نتواند ثمن [965] را در زمان مقرّر بپردازد، فروشنده حقّ ندارد در مقابل به تأخیر انداختن بدهی خریدار، مبلغی اضافه مطالبه نماید.
همین طور، اگر به انتهای مدّت معامله نسیه مثلاً یک ماه مانده، فروشنده حقّ ندارد مدّت مذكور را مثلاً تا سه ماه تمدید نموده و در قبال آن، مبلغی را از خریدار مطالبه نماید.
این حكم، در مورد تأخیر در تحویل كالایی [966] كه با معاملۀ سلف فروخته شده نیز جاری است.
مسأله 1043. با توضیحاتی که در مسائل قبل ذکر شد، نو کردن چک (مربوط به دین)، به مبلغ بیشتر ربا و حرام است و طلبکار استحقاق مبلغی بیشتر از مبلغ چک اولیّه را ندارد.
مسأله 1044. طلبکار حق ندارد در ازای دریافت بخشی از طلب خود قبل از فرا رسیدن مدّت آن، برای بقیّۀ طلب به بدهکار مهلت دهد؛
پس اگر مثلاً کالایی به صورت نسیۀ شش ماهه فروخته شده و پس از سپری شدن چهار ماه از انعقاد معامله، خریدار به جهت آنکه میداند در زمان مقرّر، توانایی پرداخت تمام بدهی خود را ندارد، تقاضای مهلت بیشتر کند، در صورتی که فروشنده بگوید: «مهلت بخشی از طلب خود را تمدید میکنم، به شرط آنکه شما (خریدار) مقداری از ثمن را نقداً (دو ماه قبل از سررسید اولیّه) بپردازی»، جایز نیست.
همچنین، اگر طلبکار در این باره هیچ گونه شرطی نکند و بدهکار به صورت جُعاله بگوید: «اگر مهلت بخشی از بدهیم را تمدید نمایی، مقداری از بدهیم را به شما زودتر (مثلاً دو ماه قبل از سررسید اولیّه) میپردازم»، بنابر احتیاط واجب جایز نیست؛ [967]
البتّه، اگر قرار مذكور بهطور دوستانه با رضایت طرفین و بدون هیچ گونه شرط و الزام و التزامی انجام شود، اشكال ندارد.
مسأله 1045. اگر طلبكار مثلاً مهلت طلب 10 میلیون تومانی خود را دو ماه تمدید کند، به شرط اینكه بدهكار در ماههای آینده 10 میلیون تومان، دو ماهه به او قرض دهد، چنین عملی جایز نیست؛
البتّه، اگر قرار مذكور با رضایت طرفین و بدون هیچ گونه شرط و الزام و التزامی باشد، اشكال ندارد.
مسأله 1046. اگر پرداخت شیئی (پول یا کالا) به صورت كلّی [968] به سبب عقد یا شرط ضمن عقد، تکلیفاً بر فرد واجب باشد (دین در ذمّه نباشد)، چنانچه ضمن عقد شرط شود در ازای تأخیر در پرداخت آن، فرد مبلغ معیّنی را بپردازد، چنین شرطی محلّ اشكال است و احتیاط واجب در ترک آن میباشد. [969]
مثل اینکه فرد كالایی را به شخصی ببخشد و در ضمن هبه با طرف مقابل شرط كند او نیز در زمان معیّنی مبلغ یک میلیون تومان به هدیه دهنده بپردازد و نیز شرط نماید چنانچه در پرداخت یک میلیون، تأخیر کند، به ازای هر روز باید مبلغ پنجاه هزار تومان به عنوان دیركرد بپردازد. [970]
یا مانند اینكه شركت بیمه در عقد بیمه، بیمه شونده را متعهّد به پرداخت مبالغی بهطور اقساطی نموده كه دین در ذمّه محسوب نشود و به ازای تأخیر در پرداخت اقساط مقرّره، دیركردی را معیّن كرده باشد كه وی آن را بپردازد.