فقه براى غرب نشينان

طهارت و نجاست

هر مسلماني، همواره به پاکی تن، جامه و ديگر چيزهايی که به او ارتباط دارند، علاقه مند است او می خواهد ناپاکی و آلودگی از او و پيرامون دور بلاشد. اما زندگی در کشورهای غير اسلامی برای برخی مسلمانان مشکل به وجود آورده و آن مشکل پرهيز از نجاسات است زيرا آنان با مردم اين کشورها که مسلمان نيستند در قهوه خانه ها، آلوده به بول است، دستشوئی ها و به طور کلی در اماکن عمومي، برخورد دارند و لذا نيکو است برای خوانندگان گرامی پاره ای از احکام طهارت و نجاست را ياد آوريم.

مسئله 34 : همه اشياء، برای ما پاک هستند مگر آنکه نجاست آنها ثابت شود و اين يک قاعده کلی و شرعی است.

مسئله 35 : اهل کتاب اعم از يهودي، مسيحی و مجوس در اصل، پا کند مگر آنکه به نجاست و آلودگی آنان علم و يقين پيدا کنيم پس بر اساس طهارت اهل کتاب می توان با آنان معاشرت کرد.

مسئله 36 : نجاست، به واسطه رطوبت سرايت کننده، منتقل می شود اما اگر شئ نجس، خشک باشد و يا رطوبت سرايت کننده نباشد، نجاست انتقال نمی يابد بنابر اين اگر دست، خشک باشد و به شئ نجس خشک باشد، بربخورد، آن، نجس و آلوده نمی شود.

مسئله 37 : شما هر شخصی را که ملاقات می کنيد و با او دست می ده8يد حتی اگر دست او و يا شما مرطوب باشد او را پاک بدانيد تا زمانی که نوع عقيده و دين او را ندانيد و احتمال دهيد که او مسلمان و يا اهل کتاب باشد هم چنانکه لازم نيست از دين و عقيده او سؤال کنيد هر چند که چنان سؤالی چندان سخت نباشد و شما را در تنگنا نيندازد. (1)

مسئله 38 : مايعاتی که بر بدن و يا جامه انسان می چکد و ترشح می کند اعم از آب و يا ديگر مايعات، پاکند مادامی که علم و يقين به نجاست آنها پيدا نکرده ايد.

مسئله 39 : همه انواع الکلهای صنعتی اعم از آنکه از رب گرفته شده باشد و يا از چيز ديگر، پاکند، پس کليه داروها، ادکلنها و شکلاتهايی که محتوی الکل صنعتی هستند

پاکند و شما می توانيد از آنها استفاده کنيد و حتی بخوريد اگر درصد الکل جداً بسيار کم، مثلاً 2 درصد باشد.

مسئله 40 : وسايلی را که قبلا مورد استفاده قرار گرفته اند می توان بدون تطهير دباره مورد استفاده قرار داد مگر آنکه به نجاست سابقه آنها يقين داشته باشيم. (2)

مسئله 41 : قالي، موکت و امثال آنها را اگر با نجاست جرم دار آلوده نشده و اثر عيني، روی آنها نباشد می توان با ريختن يک بار آب بر روی آنها به وسيله آنها به وسيله آفتابه و يا کاسه و مانند آن، تطهير کرد به اين ترتيب که آب روی قسمت متنجس می ريزيم به طوری که همه آن قسمت را فرا گيرد آنگاه با دادن فشار به وسيله دست و يا ماشين برقی و يا گذراندن پارچه پاکيزه از روی آن، غساله را جدا می کنيم و اين حکم در مورد همه جامه هايی که جز به بول آلوده شده اند صادق است اما لباس آلوده به بول و يا بول دختر بچه شيرخوار، حکمی ديگر دارد که خواهد آمد.

مسئله 42 : اگر بخواهيم شئ متنجسی را با آب شير که به کر متصل است آب بکشيم و بشوييم نيازی به جدا کردن آب غساله نيست بلکه همين قدر که آب کر روی نجاست و آلودگی را فرا گرفت، آن پاک می شود.

مسئله 43 : اگر جامه، فرش، موکت، و يا امثال آنها به انواع نجاساتی آلوده شوند که دارای جرم اند و اثر عينی بر روی آنها باقی مانده است مانند خون، مني، می توان آنها را به ترتيبی که در مسئله 41 گذشت تطهير کرد به شرط آنکه جرم نجاست با شستن و يا به هر وسيلهة بر طرف شود با اين تفاوت که اگر تطهير با آب قليل صورت بگيرد غساله ای که عين نجاست با آن برطرف می شود بنابر فتوی نه احتياط وجوبي، نجس است. مسئله 44 : فرش، موکت و انواع لباسهايی را که با بول پسر و با دختر بچه شيرخوار آلوده شده است می توان با ريختن مقداری آب بر روی مکان متنجس، آن هم يکبار به اندازه ای که محل آلوده به بول را فراگيرد، آب کشيد به شرط آنکه بچه جز شير چيز ديگر نخورد و در پاکی آنها جدا کردن غساله با فشار و يا هر وسيله ديگر شرط نيست.

مسئله 45 : جامه متنجس به بول را دوبار با ريختن آب قليل از آفتابه و يا کاسه و امثال آنها می توان پاک کرد طوری که آب کاملا جای متنجس را فراگيرد و سپس آن را به طريقی جدا کرد البته غساله ای که از جامه جدا

می شود بنابر احتياط واجب، نجس است به شرط آنکه عين نجس در آن نباشد وگرنه به حسب فتوي، نجس است.

مسئله 46 : اگر بخواهيم جامه متنجس به بول را با آب شير که به کر متصل است بشوييم ناچار بايد آن را دوبار بشوييم ناچار بايد آن را دوبار بشوييم بدون نياز به جدا کردن غساله از آن، چنانکه بدن آلوده به بول هر چند که با آب شير و کر شسته شود بايد دو بار شسته شود.

مسئله 47 : دست و لباس آلوده به شراب با يکبار شستن پاک می شود اما لباسی که با آب قليل تطهير می شود بايد غساله از آن با فشردن و امثال آن جدا شود.

مسئله 48 : ظرف های آلوده به شراب و جز آن، با سه بار شستن با آب قليل، پاک می شوند و اگر با آب شير و لوله کشی که متصل به کر است تطهير شوند بنابر احتياط واجب نيز سه بار شسته شوند.

مسئله 49 : دست و يا جامه ای که به آب دهان سگ آلوده شده اند با يکبار تطهير، پاک می شوند اما جامه را بايد پس از شستن فشار داد و غساله را جدا کرد.

مسئله 50 : ظرف هايی که با تماس دهان سگ و آب خوردن او، آلوده شده اند با سه بار شستن پاک می شوند که نخستين آنها با خاکمالی توأم باشد و دو بار ديگر با آب.

و اينک نمونه هايی از فتاوای آيت الله العظمی سيستانی دام ظله در اين باره:

مسئله 51 : زمين که از مهّرات است و کف کفش با رکت در روی آن پاک می شود آيا لاستيکهای اتومبيل ها هم با حرکت روی زمين پاک می شوند.

جواب : خير، پاک نمی شوند.

مسئله 52 : اگر متنجس، شئ مايع نباشد آلودگی آن چقدر است؟

جواب : شئ آلوده اول، به هر چه بر بخورد آن را متنجس و آلوده می کند و هم چنين است متنجس دوم اما چيز سومی اگر با متنجس دوم برخورد کرده و آلوده شده است با برخورد اشيای ديگر آن را نجس و آلوده نمی کند و در اين خصوص فرقی ميان مايع و غير مايع وجود ندارد.

مسئله 53 : اگر سگ به بدن و يا جامه ما دهان زد چگونه آن را پاک کنيم؟

جواب : با يک بار شستن با آب، پاک می شود البته اگر با آب قليل تطهير شود غساله آن بايد جدا شود و به همين جهت در مورد جامگان، فشار و خارج کردن غساله لازم است.

مسئله 54 : آيا سيکها هم همانند يهود و نصاري، اهل اديان آسمانی اند؟

جواب : سيکها از اهل کتاب، نيستند.

مسئله 55 : بوداييها چطور؟

جواب : آنها نيز از اهل کتاب نيستند.

مسئله 56 : مسلمانی در يک کشور غربي، خانه ای مفروش با اثاثيه، اجاره می کند آيا او بايد همه چيز را پاک بداند مگر آنکه عين نجاست مشاهده کند؟

و هر گاه پيش از او مستأجر ديگری از اهل کتاب يهود و يا مسيحی و يا حتی اگر بودايی و يا ملحد و منکر خدا و انبياء و رسل، مستأجر بوده است باز آنجا برای او پاک است؟

جواب : بلي، او می تواند همه چيز را پاک بداند و به طهارت هر آنچه در خانه است حکم کند مگر آنکه اطمينان داشته باشد که خانه و يا اثاث آن نجس بوده است و گمان نجاست اعتباری ندارد و کافی نيست.

مسئله 57 : بيشتر خانه ها و اطاقهايی را که در کشورهای غربی اجاره می دهند مفروش با موکتی است که بر کف اطاقها چسبيده است طوری که بلند کردن آنها و نهادن ظرفی در زير آن برای تطهير، مشکل است پس تطهير آنها در صورت آلودگی به خون و بول چگونه است، با آب قليل و يا کثير؟ جواب : اگر جدا کردن غساله آن، هر چند با قطعه ای پارچه و يا هر وسيله ديگر، ممکن باشد می توان آن را حتی با اب قليل تطهير کرد و اگر ممکن نشد تنها با آب کثير می توان آن را آب کشيد و پاک کرد.

مسئله 58 : در مغرب زمين لباسشويی های عمومی وجود دارد که مسلمان و غير مسلمان به طور برابر لباسهای پاک و ناپاکشان را در آنها می ريزند و شسته می شود آيا ما می توانيم با چامه ای که در آن لباسشويی در مراحل شستشو به کر متصل بوده است و يا نه و هر چند که لباسها تميز می شوند آی پاک هم می شوند؟!

جواب : با جامه ای که قبلاً پاک بوده و يقين به نجاست آن پيدا نکرده ايد می توانيد نماز بخوانيد هم چنين جامگانی که اطمينان به زوال عين نجاست از آنها پيدا کرده ايد اگر آب پاک مطلق، به تمام قسمتهای آنها نفوذ کرده باشد با دو بار شستن حتی با آب کر بنابر احتياط واجب در صورتی آلودگی به بول و يک بار در صورت آلودگی به غير بول پاک ميشوند البته اگر با آب قليل شسته شوند بايد غساله از آن جدا گردد. و اما اتگر لباس و جامه انداخته شده در آن لباسشويی عمومی قبلا نجس بوده و بعد، در طهارت و پاکی آن شک کنيم آن لباس در حکم نجس است و نماز با آن جايز نمی باشد.

مسئله 59 : جامه پاکی که با برخی شوينده های مايع، شسته می شود و آنگونه لباسشويی ها از آن غير مسلمان است آيا مسلمان بايد آن را دوباره آب بکشد؟

جواب : اگر نداند که لباسی در اثر ملاقات با نجاست، آلوده شده، آن لباس محکوم به طهارت است و پاک می باشد.

مسئله 60 : بر روی برخی صابونها نوشته می شود که در آن پی و چربی خوک و يا حيوان تذکيه نشده، به کار رفته است و ما نمی دانيم آيا آن پی و چربی به شئ ديگر استحاله پيدا کرده است يا نه؟ آيا چنين صابونی پاک است؟

جواب : اگر بدانيم که در ساختن صابونی پی و يا چربی خوک و يا حيوان مردار و غير مذکی به کار رفتهاست چنان صابونی نجس است مگر آن که استحاله آن، مسلم و قطعی باشد و استحاله پی و چربی در چنين صابوني، معلوم و مسلم نيست.

مسئله 61 : خريد و فروش و يا استعمال فرچه مسواکی که از موی خوکفراهم شده است جايز است؟

جواب : خريد و فروش و حتی استعمال آن جايز است اما دهان بدان وسيله آلوده و نجس می شود و با بيرون آوردن و بر طرف کردن بقايای آن فرچه، دهان نيز پاک می شود.

مسئله 62 : آيا خون موجود در زرده و يا سفيده تخم مرغ، آن را نجس می کند؟ خوردن آن چطور است و راه حل، کدام است؟

جواب : خون موجود در درون تخم مرغ، پاک است و اما خوردن آن حرام می باشد پس می توان خون را جدا کرد و از بقيه تخم مرغ استفاده نمود مگر آن که به اندازه ای کم باشد که در کل، مستهلک شده که در اين صورت تمام تخم مرغ پاک و حلال است.

مسئله 63 : آيا شراب و آبجو پاکند؟

جواب : شکی در نجاست شراب نيست؛ امّا آبجو بنابر احتياط، نجس است هر چند که خوردن آن نيز حرام می باشد.

مسئله 64 : در کشورهای اروپايي، دين، رنگ و مليت ها، مختلف است اگر از مغازه ای طعامی مرطوب بخريم که صاحب مغازه به آن دست زده و ما دين او را نشناسيم چنين طعامی پاک است؟

جواب : اگر ندانيم که دست صاحب مغازه، نجس و آلوده بوده است طعام خريداری شده پاک است.

مسئله 65 : پوستهايی که در برخی کشورهای اروپايی برای فروش عرضه می شود و ما نمی دانيم آنها را از کدام کشور آورده اند. می گويند، آنان، پوستهايی ارزان قيمت از برخی کشورهای اسلامی وارد می کنند و آنها را به شکل صنعتی در می آورند آيا چنين پوستهايی برای ما پاک است و با آنها می توانيم نماز بگزاريم؟ و اصولا به چنين احتمالات ضعسيف می توان اعتماد کرد؟!

جواب : اگر احتمال اين که آن پوستها از حيوان تذکيه شده فراهم گشته است، احتمال ضعيفی باشد که عقلا به آن ترتيب اثر نمی دهند مثل احتمال 2 درصد، چنان پوستی محکوم به نجاست است و نمی توان در نماز، از آن استفاده کرد و اما جز در اين صورت پاکند و نماز در آنها جايز است.


1. بنگريد: بخش استفتائات ويژه اين فصل.
2. بنگريد: بخش استفتائات ويژه اين فصل.