توضيح المسـائل

آب مطلق و مضاف

مسأله 13 ـ آب يا مطلق است يا مضاف : آب مضاف آبى است كه آن را از چيزى بگيرند ، مثل آب هندوانه وگلاب ، يا با چيزى مخلوط باشد ، مثل آبى كه بقدرى با گِل ومانند آن مخلوط شود كه ديگر به آن آب نگويند ، وغير اينها آب مطلق است ، وآن بر پنج قسم است :

أول : آب كر .

دوم : آب قليل .

سوم : آب جارى .

چهارم : آب باران .

پنجم : آب چاه .

1 ـ آب كُر

مسأله 14 ـ آب كُر مقدار آبى است كه مساحت ظرف آن سى و شش وجب (1) باشد ، و آن تقريباً معادل (384) ليتر است .

مسأله 15 ـ اگر عين نجس مانند بول و خون يا چيزى كه نجس شده است مانند لباس ، به آب كر برسد ، چنانچه آن آب ، بو يا رنگ يا مزه نجاست را بگيرد ، نجس مى‏شود ، و اگر تغيير نكند نجس نمى‏شود .

مسأله 16 ـ اگر بو يا رنگ يا مزه آب كر بواسطه غير نجاست تغيير كند نجس نمى‏شود .

مسأله 17 ـ اگر عين نجس مانند خون به آبى كه بيشتر از كر است برسد، و بو يا رنگ يا مزه قسمتى از آن را تغيير دهد ، چنانچه مقدارى كه تغيير نكرده كمتر از كر باشد تمام آب نجس مى‏شود ، واگر به اندازه كر يا بيشتر باشد فقط مقدارى كه بو يا رنگ يا مزه آن تغيير كرده نجس است .

مسأله 18 ـ آب فوّاره اگر متصل به كر باشد ، آب نجس را پاك مى‏كند، ولى اگر قطره قطره روى آب نجس بريزد آن را پاك نمى‏كند ، مگر آنكه چيزى روى فوّاره بگيرند تا آب آن قبل از قطره قطره شدن با آب نجس متصل شود . و لازم است كه آب فوّاره با آب نجس مخلوط گردد .

مسأله 19 ـ اگر چيز نجس را زير شيرى كه متّصل به كر است بشويند ، آبى كه از آن چيز مى‏ريزد اگر متصل به كر باشد، وبو يا رنگ يا مزه نجاست نگرفته باشد، و عين نجاست هم در آن نباشد، پاك است .

مسأله 20 ـ اگر مقدارى از آب كر يخ ببندد و باقى آن به قدر كر نباشد، چنانچه نجاست به آن برسد نجس مى‏شود ، و هر مقدار از يخ هم آب شود نجس است .

مسأله 21 ـ آبى كه به اندازه كر بوده ، اگر انسان شك كند از كر كمتر شده يا نه ، مثل آب كر است، يعنى نجاست را پاك مى‏كند ، و اگر نجاستى هم به آن برسد نجس نمى‏شود . و آبى كه كمتر از كر بوده و انسان شك دارد به مقدار كر شده يا نه ، حكم آب كمتر از كر را دارد .

مسأله 22 ـ كر بودن آب ، به دو راه ثابت مى‏شود :

أول : آنكه خود انسان يقين يا اطمينان كند .

دوم : آنكه دو مرد عادل خبر دهند . و اما اگر يك عادل يا ثقه يا كسى كه كر در اختيار او است خبر دهد اگر مفيد اطمينان نباشد اعتبار آن محل اشكال است .

2 ـ آب قليل

مسأله 23 ـ آب قليل، آبى است كه از زمين نجوشد و از كر كمتر باشد .

مسأله 24 ـ اگر آب قليل روى چيز نجس بريزد ، يا چيز نجس به آن برسد نجس مى‏شود . ولى اگر از بالا روى چيز نجس بريزد ، مقدارى كه به آن چيز مى‏رسد نجس است، و مقدارى كه به آن چيز نرسيده پاك است .

مسأله 25 ـ آب قليلى كه براى بر طرف كردن عين نجاست روى چيز نجس ريخته شود و از آن جدا گردد، در چيزهائى كه با يك بار شستن پاك نمى‏گردد نجس است ، و همچنين آب قليلى كه بعد از بر طرف شدن عين نجاست براى تطهير چيز نجس روى آن مى‏ريزند و از آن جدا مى‏شود ـ بنابر احتياط لازم ـ نجس است .

مسأله 26 ـ آب قليلى كه با آن مخرج بول و غائط را مى‏شويند با پنج شرط چيزى را كه با آن ملاقات كند نجس نمى‏كند :

أول : آنكه بو يا رنگ يا مزه نجاست نگرفته باشد .

دوم : نجاستى از خارج به آن نرسيده باشد .

سوم : نجاست ديگرى مثل خون با بول يا غائط بيرون نيامده باشد .

چهارم : ذرّه‏هاى غائط در آب پيدا نباشد .

پنجم : بيشتر از مقدار معمول نجاست به اطراف مخرج نرسيده باشد .

3 ـ آب جارى

آب جارى به آبى گفته مى‏شود كه : 1 ـ منبع طبيعى داشته باشد . 2 ـ جارى باشد هر چند به وسيله‏اى آن را جارى سازند . 3 ـ في الجمله استمرار داشته باشد ، و لازم نيست به منبع طبيعى متصل باشد، پس اگر به طور طبيعى از آن جدا شود مانند ريزش آب از بالا به صورت قطره با فرض جريان در زمين جارى به حساب مى‏آيد ، ولى اگر چيزى مانع اتصال آن به منبع شود مثلاً اگر مانع ريزش با جوشش آب شود ، يا ارتباط آن را با منبع قطع كند ، آب باقى مانده حكم جارى را ندارد هر چند جريان داشته باشد .

مسأله 27 ـ آب جارى اگر چه كمتر از كر باشد ، چنانچه نجاست به آن برسد تا وقتى كه بو يا رنگ يا مزه آن بواسطه نجاست تغيير نكرده پاك است .

مسأله 28 ـ اگر نجاستى به آب جارى برسد ، مقدارى از آن كه بو يا رنگ يا مزه‏اش بواسطه نجاست تغيير كرده نجس است . و طرفى كه متصل به چشمه است اگر چه كمتر از كر باشد پاك است . و آبهاى طرف ديگر نهر اگر به اندازه كر باشد يا بواسطه آبى كه تغيير نكرده به آب طرف چشمه متصل باشد ، پاك و گرنه نجس است .

مسأله 29 ـ آب چشمه‏اى كه جارى نيست ولى طورى است كه اگر از آن بر دارند باز مى‏جوشد ، حكم آب جارى را ندارد ، يعنى اگر نجاست به آن برسد وكمتر از كر باشد نجس مى‏شود .

مسأله 30 ـ آبى كه كنار نهر ايستاده و متصل به آب جارى است ، حكم آب جارى را ندارد .

مسأله 31 ـ چشمه‏اى كه مثلاً در زمستان مى‏جوشد و در تابستان از جوشش مى‏افتد ، فقط وقتى كه مى‏جوشد حكم آب جارى را دارد .

مسأله 32 ـ آب حوضچه حمام اگر كمتر از كر باشد ، چنانچه به خزينه‏اى كه آبش به ضميمه آب حوض به اندازه كر است متصل باشد و به ملاقات نجس ، بو يا رنگ يا مزه آن تغيير نكند ، نجس نمى‏شود .

مسأله 33 ـ آب لوله‏هاى حمام و عمارات كه از شيرها و دوشها مى‏ريزد اگر به ضميمه منبعى كه متصل به آن است به قدر كر باشد حكم كر را دارد .

مسأله 34 ـ آبى كه روى زمين جريان دارد ولى از زمين نمى‏جوشد ، چنانچه كمتر از كُر باشد و نجاست به آن برسد نجس مى‏شود ، امّا اگر از بالا جارى باشد و نجاست به پائين آن برسد ، طرف بالاى آن نجس نمى‏شود .

4 ـ آب باران

مسأله 35 ـ چيزى كه نجس است و عين نجاست در آن نيست ، به هر جاى آن يك مرتبه باران برسد پاك مى‏شود مگر بدن و لباس كه به بول نجس شده باشد كه در اين دو ـ بنابر احتياط واجب ـ دو مرتبه لازم است ، و در فرش و لباس و مانند اينها فشار لازم نسيت ، البته باريدن دو سه قطره فائده ندارد بلكه بايد طورى باشد كه بگويند باران مى‏آيد .

مسأله 36 ـ اگر باران بر عين نجس ببارد و به جاى ديگر ترشح كند ، چنانچه عين نجاست همراه آن نباشد و بو يا رنگ يا مزه نجاست نگرفته باشد پاك است ، پس اگر باران بر خون ببارد و ترشح كند ، چنانچه ذرّه‏اى خون در آن باشد ، يا آنكه بو يا رنگ يا مزه خون گرفته باشد نجس مى‏باشد .

مسأله 37 ـ اگر بر سقف عمارت يا روى بام آن عين نجاست باشد ، تا وقتى باران به بام مى‏بارد ، آبى كه به چيز نجس رسيده و از سقف يا ناودان مى‏ريزد ، پاك است ، ولى بعد از قطع شدن باران اگر معلوم باشد آبى كه مى‏ريزد ، به چيز نجس رسيده است ، نجس مى‏باشد .

مسأله 38 ـ زمين نجسى كه باران بر آن ببارد پاك مى‏شود ، و اگر باران بر زمين جارى شود و در حال باريدن به جاى نجسى كه زير سقف است برسد آن را نيز پاك مى‏كند .

مسأله 39 ـ خاك نجسى كه آب باران همه اجزاى آن را فرا بگيرد پاك مى‏شود به شرط آنكه معلوم نباشد آب بواسطه رسيدن به خاك ، مُضاف شده است .

مسأله 40 ـ هر گاه آب باران در جائى جمع شود ، اگر چه كمتر از كر باشد در موقعى كه باران مى‏آيد چنانچه چيز نجس را در آن بشويند و آب بو يا رنگ يا مزه نجاست نگيرد ، آن چيز نجس پاك مى‏شود .

مسأله 41 ـ اگر بر فرش پاكى كه روى زمين نجس است باران ببارد و در حال باريدن از فرش به زمين برسد ، فرش نجس نمى‏شود و زمين هم پاك مى‏گردد .

5 ـ آب چاه

مسأله 42 ـ آب چاهى كه از زمين مى‏جوشد ، اگر چه كمتر از كر باشد چنانچه نجاست به آن برسد ، تا وقتى كه بو يا رنگ يا مزه آن بواسطه نجاست تغيير نكرده پاك است .

مسأله 43 ـ اگر نجاستى در چاه بريزد و بو يا رنگ يا مزه آب آن را تغيير دهد ، چنانچه تغيير آب چاه از بين برود ، پاك مى‏شود . ولى پاك شدنش ـ بنابر احتياط واجب ـ مشروط بر اين است كه با آبى كه از چاه مى‏جوشد مخلوط گردد .


1. هر وجب متعارف تقريباً 22 سانتيمتر ميباشد.