توضيح المسـائل

احكام جنابت

مسأله 344 ـ به دو چيز انسان جنب مى‏شود :

اول : جماع .

دوم : بيرون آمدن منى ، در خواب باشد يا بيدارى ، كم باشد يا زياد ، با شهوت باشد يا بى شهوت ، با اختيار باشد يا بى اختيار .

مسأله 345 ـ اگر رطوبتى از انسان خارج شود و نداند منى است يا بول يا غير اينها ، چنانچه با شهوت و جستن بيرون آمده و بعد از بيرون آمدن آن بدن سست شده ، آن رطوبت حكم منى را دارد ، و اگر هيچيك از اين سه نشانه يا بعضى از اينها را نداشته باشد ، حكم منى را ندارد . ولى در مريض لازم نيست آن رطوبت با جستن بيرون آمده باشد ، و در موقع بيرون آمدن بدن سست شود ، بلكه اگر با شهوت بيرون آيد در حكم منى است . و رطوبتى كه از زنها در موقع ملاعبه يا تصوّرات شهوت انگيز در خود موضع احساس مى‏كنند پاك است و غسل ندارد و وضو را نيز باطل نمى‏كند . و امّا رطوبتى كه از زنها با شهوت خارج مى‏شود و به حدى باشد كه صدق انزال كند و لباسها را آلوده نمايد ، و معمولاً اين رطوبت در موقعى خارج مى‏شود كه زن به اوج شهوت جنسى برسد نجس و موجب جنابت است . و همچنين است ـ بنابر احتياط واجب ـ اگر به اوج لذت نرسد ولى آب زياد باشد نظير آن چه در حال ارضاى كامل خارج مى‏شود .

مسأله 346 ـ اگر از مردى كه مريض نيست آبى بيرون آيد كه يكى از سه نشانه‏اى كه در مسأله پيش گفته شد داشته باشد و نداند نشانه‏هاى ديگر را داشته يانه ، چنانچه پيش از بيرون آمدن آن آب وضو داشته مى‏تواند به همان وضو اكتفا كند ، و اگر وضو نداشته كافى است فقط وضو بگيرد و غسل بر او لازم نيست .

مسأله 347 ـ مستحب است انسان بعد از بيرون آمدن منى بول كند ، و اگر بول نكند و بعد از غسل رطوبتى از او بيرون آيد كه نداند منى است يا رطوبت ديگر ، حكم منى را دارد .

مسأله 348 ـ اگر انسان با زنى جماع كند و به اندازه ختنه گاه يا بيشتر داخل شود ، در قبل باشد يا در دبر ، بالغ باشند يا نابالغ ، اگر چه منى بيرون نيايد هر دو جنب مى‏شوند .

مسأله 349 ـ اگر شك كند كه به مقدار ختنه گاه داخل شده يا نه ، غسل بر او واجب نيست .

مسأله 350 ـ اگر ـ نعوذ باللّه‏ ـ با حيوانى نزديكى نمايد و منى از او بيرون آيد ، غسل تنها كافى است ، و اگر منى بيرون نيايد ، چنانچه پيش از وطى وضو داشته باز هم غسل تنها كافى است ، و اگر وضو نداشته احتياط واجب آن است كه غسل كند و وضو هم بگيرد . و همچنين است حكم در نزديكى نمودن با مرد يا پسر .

مسأله 351 ـ اگر منى از جاى خود حركت كند و بيرون نيايد ، يا انسان شك كند كه منى از او بيرون آمده يا نه ، غسل بر او واجب نيست .

مسأله 352 ـ كسى كه نمى‏تواند غسل كند ولى تيمم برايش ممكن است ، بعد از داخل شدن وقت نماز هم مى‏تواند با عيال خود نزديكى كند .

مسأله 353 ـ اگر در لباس خود منى ببيند و بداند كه از خود اوست و براى آن غسل نكرده بايد غسل كند ، و نمازهائى را كه يقين دارد بعد از بيرون آمدن منى خوانده قضا كند ، ولى نمازهائى را كه احتمال مى‏دهد پيش از بيرون آمدن آن منى خوانده ، لازم نيست قضا نمايد .

چيزهائى كه بر جنب حرام است

مسأله 354 ـ پنج چيز بر جنب حرام است :

اول : رساندن جائى از بدن خود به خط قرآن يا به اسم خداوند به هر لغت كه باشد ، و بهتر آن است كه به أسماء پيغمبران ، و امامان و حضرت زهراء عليهم‏السلام نيز نرساند .

دوم : وارد شدن به مسجد الحرام ، و مسجد پيغمبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم اگرچه از يك در داخل و از در ديگر خارج شود .

سـوم : توقـف در مساجـد ديگر ، و همچنين ـ بنابر احتياط واجب ـ در حرم امامان عليهم‏السلام ، ولى اگر از مسجد عبور كند مثل اينكه از يك درِ مسجد داخل و از درِ ديگر خارج شود ، مانعى ندارد .

چهارم : داخل شدن در مسجد براى برداشتن چيزى ، و همچنين گذاشتن چيزى در آن هر چند خودش وارد مسجد نشود ، بنابر احتياط لازم .

پنجم : خواندن هر يك از آيات سجده واجب ، و آن در چهار سوره است : اول : سوره سى و دوم قرآن (الم تنزيل) . دوم : سوره چهل و يكم (حم سجده) . سوم : سوره پنجاه و سوم (والنجم) . چهارم : سوره نود و ششم (اقرأ) .

چيزهائى كه بر جنب مكروه است

مسأله 355 ـ نُه چيز بر جنب مكروه است :

اول و دوم : خوردن و آشاميدن ، ولى اگر صورت و دستها را بشويد و مضمضه بكند مكروه نيست ، و اگر تنها دستها را بشويد كراهت كمتر مى‏شود .

سوم : خواندن بيشتر از هفت آيه از قرآن كه سجده واجب ندارد .

چهارم : رساندن جائى از بدن به جلد و حاشيه و بين خطهاى قرآن .

پنجم : همراه داشتن قرآن .

ششم : خوابيدن ، ولى اگر وضو بگيرد يا بواسطه نداشتن آب ، بدل از غسل تيمم كند مكروه نيست .

هفتم : خضاب كردن به حنا و مانند آن .

هشتم : ماليدن روغن به بدن .

نهم : جماع كردن بعد از آنكه محتلم شده ، يعنى در خواب منى از او بيرون آمده است .

غسل جنابت

مسأله 356 ـ غسل جنابت براى خواندن نماز واجب و مانند آن واجب مى‏باشد ، ولى براى نماز ميت ، و سجده سهو ، و سجده شكر ، و سجده‏هاى واجب قرآن ، غسل جنابت لازم نيست .

مسأله 357 ـ لازم نيست در وقت غسل ، نيّت كند كه غسل واجب مى‏كند ، بلكه اگر فقط به قصد قربت ، يعنى براى تذلل در پيشگاه خداوند عالم غسل كند كافى است .

مسأله 358 ـ اگر يقين كند وقت نماز شده و نيّت غسل واجب كند بعد معلوم شود كه پيش از وقت غسل كرده ، غسل او صحيح است .

مسأله 359 ـ غسل جنابت را به دو قسم مى‏شود انجام داد : ترتيبى و ارتماسى .

غسل ترتيبى :

مسأله 360 ـ در غسل ترتيبى بايد به نيّت غسل ـ بنابر احتياط لازم ـ اول تمام سر و گردن و بعد بدن را بشويد ، و بهتر آن است كه اول طرف راست ، بعد طرف چپ بدن را بشويد ، و تحقق غسل ترتيبى به حركت دادن هريك از اعضاء سه گانه در زير آب به قصد غسل بى اشكال نيست ، و احتياط در اكتفا نكردن به آن است . و اگر عمداً بدن را قبل از پايان يافتن غسل تمام سر و گردن بشويد ـ بنابر احتياط ، ـ غسل او باطل است .

مسأله 361 ـ در صورتى كه بدن را قبل از سر بشويد ، لازم نيست غسل را اعاده كند بلكه چنانچه بدن را دوباره بشويد ، غسل او صحيح خواهد شد .

مسأله 362 ـ اگر يقين نكند كه هر دو قسمت يعنى سر و گردن و بدن را كاملاً غسل داده ، بايد براى آنكه يقين كند ، هر قسمتى را كه مى‏شويد مقدارى از قسمت ديگر را هم با آن قسمت بشويد .

مسأله 363 ـ اگر بعد از غسل بفهمد جائى از بدن را نشسته ، و نداند كجاى بدن است ، دوباره شستن سر لازم نيست ، و فقط هر جائى را از بدن كه احتمال مى‏دهد نشسته بايد بشويد .

مسأله 364 ـ اگر بعد از غسل بفهمد مقدارى از بدن رانشسته ، چنانچه از طرف چپ باشد شستن همان مقدار كافى است . و اگر از طرف راست باشد احتياط مستحب آن است كه بعد از شستن آن مقدار ، دوباره طرف چپ رابشويد . و اگر از سر و گردن باشد ـ بنابر احتياط واجب ـ بايد بعد از شستن آن مقدار ، دوباره بدن را بشويد .

مسأله 365 ـ اگر پيش از تمام شدن غسل ، در شستن مقدارى از طرف چپ يا طرف راست شك كند ، لازم است كه آن مقدار را بشويد ، و اگر در شستن مقدارى از سر و گردن شك كند ـ بنابر احتياط لازم ـ بايد بعد از شستن آن دوباره بدن را بشويد .

غسل ارتماسى :

غسل ارتماسى به دو نحو انجام مى‏گيرد : «دفعى» و «تدريجى» .

مسأله 366 ـ در غسل ارتماسى دفعى بايد در يك آن ، آب تمام بدن را فرا بگيرد ، ولى معتبر نيست كه قبل از شروع در غسل ، تمام بدن بيرون آب باشد ، بلكه اگر مقدارى از آن بيرون باشد و به نيت غسل در آب فرو رود كفايت مى‏كند .

مسأله 367 ـ در غسل ارتماسى تدريجى بايد بدن را به نيت غسل تدريجاً با حفظ و حدت عرفى در آب فرو برد ، و در اين قسم لازم است كه هر عضو قبل از غسل دادن آن بيرون آب باشد .

مسأله 368 ـ اگر بعد از غسل ارتماسى بفهمد كه به مقدارى از بدن آب نرسيده ، چه جاى آن را بداند يا نداند ، بايد دوباره غسل كند .

مسأله 369 ـ اگر براى غسل ترتيبى وقت ندارد و براى ارتماسى وقت دارد ، بايد غسل ارتماسى كند .

مسأله 370 ـ كسى كه براى حج يا عمره احرام بسته نبايد غسل ارتماسى كند ، ولى اگر از روى فراموشى غسل ارتماسى كند غسلش صحيح است .

احكام غسل كردن

مسأله 371 ـ در غسل ارتماسى يا ترتيبى پاك بودن تمام بدن پيش از غسل لازم نيست ، بلكه اگر به فرو رفتن در آب يا ريختن آب به قصد غسل ، بدن پاك شود ، غسل محقق مى‏شود بشرط آنكه آبى كه با آن غسل مى‏كند از پاك بودن خارج نشود ، مثلاً با آب كر غسل كند .

مسأله 372 ـ كسى كه از حرام جنب شده ، چنانچه با آب گرم غسل كند اگر چه عرق مى‏كند ، غسل او صحيح است .

مسأله 373 ـ اگر در غسل به اندازه سرموئى از بدن نشسته بماند ، غسل باطل است ، ولى شستن توى گوش و بينى و هر چه از باطن شمرده مى‏شود ، واجب نيست .

مسأله 374 ـ جائى را كه شك دارد از ظاهر بدن است يا از باطن آن ، بايد آن را بشويد .

مسأله 375 ـ اگر سوراخ جاى گوشواره و مانند آن به قدرى گشاد باشد كه داخل آن از ظاهر شمرده شود ، بايد آن راشست و گرنه شستن آن لازم نيست .

مسأله 376 ـ چيزى را كه مانع رسيدن آب به بدن است بايد بر طرف كند ، و اگر پيش از آنكه مطمئن شود بر طرف شده غسل نمايد ، غسل او باطل است .

مسأله 377 ـ اگر موقع غسل احتمال عقلائى بدهد چيزى كه مانع از رسيدن آب باشد در بدن او هست ، بايد وارسى كند تا مطمئن شود كه مانعى نيست .

مسأله 378 ـ در غسل بايد موهاى كوتاهى را كه جزء بدن حساب مى‏شود بشويد ، و شستن موهاى بلند واجب نيست ، بلكه اگر آب را طورى به پوست برساند كه آنها تر نشود ، غسل صحيح است ، ولى اگر رساندن آب به پوست بدون شستن آنها ممكن نباشد بايد آنها را بشويد كه آب به بدن برسد .

مسأله 379 ـ تمام شرطهائى كه براى صحيح بودن وضو گفته شد ، مثل پاك بودن آب و غصبى نبودن آن ، در صحيح بودن غسل هم شرط است ، ولى در غسل لازم نيست بدن را از بالا به پائين بشويد ، و نيز در غسل ترتيبى لازم نيست بعد از شستن سر و گردن فوراً بدن را بشويد ، پس اگر بعد از شستن سر و گردن صبر كند و بعد از مدتى بدن را بشويد اشكال ندارد ، بلكه لازم نيست تمام سر و گردن يا بدن را يك مرتبه بشويد ، پس جايز است مثلاً سر را شسته و بعد از مدتى گردن را بشويد . ولى كسى كه نمى‏تواند از بيرون آمدن بول يا غائط خوددارى كند ، اگر به اندازه‏اى كه غسل كند و نماز بخواند ، بول يا غائط از او بيرون نمى‏آيد ، بايد فوراً غسل كند و بعد از غسل هم فوراً نماز بخواند .

مسأله 380 ـ كسى كه پول حمامى را بدون اينكه بداند حمامى راضى است بخواهد نسيه بگذارد ، اگر چه بعد حمامى را راضى كند ، غسل او باطل است .

مسأله 381 ـ اگر حمامى راضى باشد كه پول حمام نسيه بماند ، ولى كسى كه غسل مى‏كند قصدش اين باشد كه طلب او راندهد يا از مال حرام بدهد ، غسل او باطل است .

مسأله 382 ـ اگر پولى را كه خمس آن را نداده به حمامى بدهد ، اگرچه مرتكب حرام شده ولى ظاهر اين است كه غسل او صحيح باشد و ذمّه‏اش به مستحقّين خمس مشغول مى‏شود .

مسأله 383 ـ اگر شك كند كه غسل كرده يا نه ، بايد غسل كند ، ولى اگر بعد از غسل شك كند كه غسل او درست بوده يا نه ، لازم نيست دوباره غسل نمايد .

مسأله 384 ـ اگر در بين غسل ، حدث اصغر از او سر زند ، مثلاً بول كند ، لازم نيست غسل را رها كرده و غسل ديگرى بنمايد ، بلكه مى‏تواند غسل خود را تمام نمايد و ـ بنابر احتياط لازم ـ بايد وضو هم بگيرد ، ولى اگر از غسل ترتيبى به ارتماسى و يا از ارتماسى به ترتيبى عدول نمايد ، لازم نيست وضو هم بگيرد .

مسأله 385 ـ اگر از جهت ضيق وقت وظيفه مكلّف تيمم بوده ولى به خيال اينكه به اندازه غسل و نماز وقت دارد ، غسل كند ، در صورتى كه در انجام غسل قصد قربت كرده باشد ، غسل او صحيح است هر چند براى انجام نماز غسل نموده باشد .

مسأله 386 ـ كسى كه جنب شده اگر بعد از نماز شك كند كه غسل كرده يا نه ، نمازهائى را كه خوانده صحيح است ، ولى براى نمازهاى بعد بايد غسل كند . و در صورتى كه بعد از نماز ، حدث اصغر از او صادر شده باشد لازم است وضو هم بگيرد ، و اگر وقت باقى است ـ بنابر احتياط لازم ـ نمازى را كه خوانده اعاده نمايد .

مسأله 387 ـ كسى كه چند غسل بر او واجب است مى‏تواند به نيّت همه آنها يك غسل بجا آورد ، و ظاهر اين است كه اگر يكى معيّن از آنها را قصد كند ، از بقيّه كفايت مى‏كند .

مسأله 388 ـ اگر بر جائى از بدن ، آيه قرآن يا اسم خداوند متعال نوشته شده باشد ، چنانچه بخواهد غسل را ترتيبى بجا آورد ، بايد آب را طورى به بدن برساند كه دست او به نوشته نرسد . و همچنين اگر بخواهد وضو بگيرد در مورد آيه قرآن بلكه در مورد اسم خداوند نيز بنابر احتياط واجب .

مسأله 389 ـ كسى كه غسل جنابت كرده نبايد براى نماز وضو بگيرد ، بلكه با غسلهاى ديگر واجب ـ غير غسل از استحاضه متوسطه ـ و با غسلهاى مستحب كه در مسأله (634) مى‏آيد نيز مى‏تواند بدون وضو نماز بخواند ، اگرچه احتياط مستحب آن است كه وضو هم بگيرد .